به دلیل ارادت خاصی که مردم ایران به ائمه معصومین (ع) بویژه  حضرت رضا(ع) بخاطر همجواری با حرم مقدس ایشان در ایران- دارند. هرکس از ایشان این ارادت را در حد استطاعت خود به نوعی نشان میدهند که یکی ازین میان حضرت علامه محمدتقی شیخ شوشتری(1281-1374شمسی) است. علامه شیخ، دروصیت نامه خود خانه وکتابخانه ارزشمندشان که حاصل عمر علمی ایشان است را وقف آستان قدس رضوی نمودند. در حال حاضر منزل و کتابهای آن بزرگمرد جزء موقوفات حضرت رضا(ع) بشمار می آیندو به راستی اگر آدمی قدر و منزلت خویش را در جهان هستی بداند خواهد فهمید که غیر از خدا هیچ کس نمی تواند بهای او را بپردازد.


 علی (ع) می فرمایند: «ان المرء اذا هلک قال الناس ما ترک وقالت الملائکه ما قدم» (آدمی چون بمیرد مردم گویند چه بر جای گذاشت وفرشتگان گویند چه پیش فرستاد). کتابخانه علامه شیخ شوشتری ازجمله کتابخانه های وقفی آستانه مقدس حضرت علی بن موسی الرضا(ع) است که باوجود کمی تعداد کتب خطی، ارزش آنرا بیشتر میتوان بخاطراین دانست که کتب موجود به خط(مولف) خودِ واقف میباشند که بویژه بخش عمده ای از آنها از جمله کتب مرجع جهان اسلام به شمار می آیند.  

 

مختصری دربارۀ شوشتر

  شوشتر با مساحت ۲۴۳۶ کیلومتر مربع در شمال استان خوزستان قرار دارد. جمعیت آن  ۱۸۵۶۲۴هزار نفر است (سرشماری سال ۱۳۸۵) و پنجاه و هفتمین شهر از نظر جمعیت در ایران است. شوشتر درشمال استان خوزستان جای دارد. از لحاظ طبیعی دامنه‌های پایانی کوههای زاگرس، مرز شرقی این شهرستان و رود دز مرز غربی این شهرستان را تشکیل می‌دهد. گویش مردم شوشـتر، فارسی با «گویش شوشتری(خوزی)»است. پروفسور گیرشمن باستان شناس نامدار فرانسوی، «غار پبده» در شمال شرقی شهر شوشتر را نخستین سکونتگاه انسانی در ایران می‌داند و قدمت سکونت در شوشتر را به ده هزار سال تخمین می‌زند. (گیرشمن، ص34 ).  شوشتر از زمان ساسانیان تا ابتدای پهلوی در اغلب دوره‌های تاریخی مرکز استان خوزستان بوده‌است. این شهر بدلیل ارادت خاص مردم آن به دین مبین سلام و آیین شیعه به دارالمومنین، شهرت یافته و داشتن علمای بزرگی چون سهل ابن عبدالله تسترس، قاضی نورالله مرعشی شوشتری، سیدنعمت الله جزایری و... شاهدی بر این مدعاست.

 

آشنایی با علامه محمدتقی شیخ شوشتری

محمدتقی شوشتری(تستری) معروف به علامه شوشتری یا محقق شوشتری، که در بین مردم شوشتر مشهور به شیخ شوشتری و حاج شیخ بود، یکی از علما و دانشمندان معاصر است که در ساحت حدیث‌پژوهی خدمات ارزنده و بی‌سابقه‌ای انجام داده‌است.علامه حاج شیخ محمدتقی شیخ شوشتری، فرزند شیخ محمدکاظم، ونتیجه ی شیخ جعفر شوشتری است. از خاندانی فرهیخته، دانشمند و اهل علم و فضل است. وی در مکتب، قرآن و خواندن و نوشتن و خط ترسل را فرا گرفت. وی در حوزه‌های علمیه کربلا و سپس نجف به کسب علوم و معارف اسلامی ادامه داد، و در همان جا بود که به حلقه درس شیخ آقا بزرگ تهرانی پیوست و از وی اجازه روایت دریافت کرد. او در آنجا اقدام به تالیف کتاب ارزشمند قاموس الرجال نمود و موفق به کسب اجازه از شیخ آقا بزرگ تهرانی گردید. شهرت وی به حدی بود که استادش شیخ آقا بزرگ تهرانی در دو جلد از کتاب الذریعه نام او را آورده، و دوازده عنوان از آثارش را یاد نموده‌است. (حجة الاسلام سید محمد علی امام، معروف به امام شوشتری (۱۳۰۸ - ۱۳۹۴ ق) در مقدمات و ادبیات).

 

ساختمان کتابخانه شیخ شوشتری

ایشان خانه خویش را به همراه کتب خود بواسطه ارادتشان به حضرت رضا(ع)، وقف آستان قدس رضوی نمودند، که این مکان باتوجه به محدودیت فضا، کفاف تبدیل شدن به یک کتابخانۀ کامل رانمی داد بنابر این ابتدا در کنار منزل ایشان خانه ای جهت کتابخانه خریداری شد و آنرا به منزل آن بزرگوار اضافه نمودند و سپس به همت فرزند ایشان و کمک های گوناگون سه منزل دیگر در اطراف آن خریداری وبه فضای کتابخانه افزوده شد. این کتابخانه درسال 1374 (بلافاصله بعداز درگذشت ایشان) وقف آستان قدس رضوی گردید.  مساحت کل زمین کتابخانه حدود 1300مترمربع میباشد که تقربیا 700مترمربع آن زیر بنا دارد.

کتابخانه علامه شیخ شوشتری در دو طبقه مجزا ویژه آقایان و بانوان، با گنجایش 194 نفر، دارای دو سالن مطالعه ویژه آقایان و بانوان در هر طبقه به انضمام میز مطبوعات روز با مجموعه ای به تعداد 198 نسخه خطی و 22902 جلد کتاب چاپی در تمام موضوعات بصورت قفسه باز ارائه خدمات می نماید. 7 نفر پرسنل مجرب در خدمت مراجعان می باشد. تعداد نشریات موجود در این کتابخانه 28 عنوان می باشد. اعضای این کتابخانه تا پایان سال 1384، 6895 نفر بوده است.

 

آثار و تحقیقات:

بیش از پنجاه سال است که کتابهاى علامه شیخ ، بویژه ((قاموس و نهج الفصاحه و اخبار دخیله )) ایشان از منابع مهم و مرجع شمرده مى شوند و همین ما را از توصیف بیشتر آنها مستغنى مى کند. پس تنها به ذکرنام آنها اکتفا می کنیم:

1. شرح وجیزه شیخ بهایى (نخستین نوشته ایشان )

2. حاشیه بر متن لمعه و بر شرح لمعه .

3. النجعه فى شرح اللمعه ، در 11 جلد.

4. الاخبار الدخیله ، در 4 جلد.

5. قضاء امیرالمومنین على بن ابى طالب علیه السلام (پر انتشارترین اثر محقق که به زبان فارسى دهها بار به چاپ و به زبان انگلیسى هم نشر یافته است .

6. آیات بینات فى حقیه بعض المنامات ، به تازگى به زبان فارسى نیز ترجمه و انتشار یافت .

7. الاوائل .

8.. قاموس الرجال فى تحقیق رواه الشیعه و محدثیهم ، در 14 جلد و پر آوازه ترین و پر بارترین کتاب محقق شوشترى است در علم رجال

9. رساله فى تواریخ النبى و الال (تاریخ چهارده معصوم علیهم السلام)

10. رساله فى سهو النبى (صلى الله علیه و آله و سلم)

11. الدر النظیر فى المکنین بابى بصیر

12. البدایع (گلستانى که از هر چمن گلى را به ارمغان دارد)

13. بهج الصباغه فى شرح نهج البلاغه در چهارده جلد (تفسیرى موضوعى و انتقادى )

14. مقدمه اى بر توحید مفضل ، به زبان فارسى

15. الاربعون حدیثا، (چهل حدیث در فضائل ائمه معصومین و مسائل فقهى)

16. الاربعینیات الثلاث

17. کشکول ، در 237 صفحه جیبى (غیر از کتاب البدایع است (

18. نوادر الاخبار و جواهر الاثار.

19. حواشى بر توضیح المسائل آیه الله خویى .

20. حواشى و استدراکات بر کتاب ثواب الاعمال و عقاب الاعمال

21. جزوه کوچکى درادعیه و اذکار

22. حواشى بر«منتخب المنتخب » (رساله عملیه پدرشان)

23. غرر و درر، در ادبیات

24.  تفسیر قرآن ( محقق شوشترى در این تفسیرى که آرزوى اتمام و انتشارش را داشت ، بیشتر به دو تفسیر معروف شیعى نظر داشت . تفسیر تبیان ، اثر بزرگ شیخ طوسى و تفسیر المیزان اثر جاوید علامه طباطبایى این اثر سالهاست که در دست استاد على اکبر غفارى است تا توسط انتشارات مکتبه الصدوق چاپ و منتشر شود).

 

حلـــقه نور

بعضى از بزرگان و دانشوران معاصرى که از محقق شوشترى اجــازه روایتى داشته و از طرف ایشان مجاز در نقل حدیث هستند عبارت اند:

1. آیه الله العظمى مرعشى نجفى (ره )

2. آیه الله شیخ غلامرضا عرفانیان

3. استاد حجه الاسلام رضا استادى

4. استاد قیس آل قیس

5. دکتر سیدکمال حاج سید جوادى

6. سید جمال الدین دین پرور

7. سیدمحمد حسن آل غفور

8.. استاد محمدعلى جاودان و...

               

موقعیت جغرافیایی: این کتابخانه تنها کتابخانه در جنوب غرب کشور می باشد و تنها کتابخانه آستان قدس در خوزستان می باشد.

فعالیت ها ی فرهنگی- مذهبی کتابخانه:

برگزاری مراسم مراثی و میلاد اهل بیت عصمت وطهارت (ع) درمنزل علامه شیخ شوشتری( ره )

 

منابع واعضای کتابخانه:

تعدادکل ا عضای این کتابخانه 10210میباشد وتعداد کتب این کتابخانه 31165 نسخه چاپی و192نسخه خطی میباشد.

 

قاموس‌الرجال؛ معجزه قرن

یکی از کتب بسیار معتبر شیخ شوشتری «قاموس‌الرجال» است. این کتاب به حدی معتبر و معروف است که در شرایط کنونی در الاظهر مصر تدریس می‌شود. شهرت این کتاب به حدی است که در کتب تاریخی و بزرگ عالم شیعه علامه شیخ محمدتقی شیخ شوشتری را «صاحب قاموس‌الرجال» نیز عنوان می‌دهند.

وی برای نگارش این کتاب بیش از یک دهه از عمرش را صرف کرد و این کتاب ارزشمند را در علم‌ رجال به عالم اسلام تقدیم کرد تا چراغ راه محدثان و محققان جهان اسلام باشد.

کتاب قاموس‌الرجال راویان احادیث را در جهان بررسی کرده و بر اساس تاریخ ثابت کرده است که احادیث فلان راوی در اسلام معتبر است یا خیر و این خود باعث شده تا بسیاری از احادیث معتبر در جهان اسلام مشخص شود و احادیث ضعیف از نظر سندی نیز مشخص شود.

 

 

 

 

منابع:

1. ایران از آغاز تا اسلام، رومن گیرشمن، ترجمه دکتر محمد معین، انتشارت علمی فرهنگی

2. دانشنامه ویکی پدیا(زندگی محمدتقی شوشتری)

3. محمدعلی فرهنگ، مسئول کتابخانه، 12/2/92 ،گفتگوو مصاحبه

4. http://libraries.aqlibrary.org

5. ایران از آغاز تا اسلام، رومن گیرشمن، ترجمه دکتر محمد معین، انتشارت علمی فرهنگی حجت الاسلام سید محمد علی امام، معروف به امام شوشتری (۱۳۰۸ - ۱۳۹۴ ق) در مقدمات و ادبیات